馃対 Podkre艣l W Poni偶szym Tek艣cie Prawid艂owe Informacje

Nast臋pnie wykre艣l w poni偶szym tek艣cie b艂臋dne stwierdzenia. Zobacz odpowied藕 Reklama Reklama Sandra399 Sandra399 W poni偶szym tek艣cie podkre艣l wszystkie nieodmienne cz臋艣ci mowy. jest zadaniem numer 48760 ze wszystkich rozwi膮zanych w naszym serwisie zada艅 i pochodzi z ksi膮偶ki o tytule Mi臋dzy nami 6. Zeszyt 膰wicze艅 Cz臋艣膰 2 , kt贸ra zosta艂a wydana w roku 2019. Zadanie zweryfikowane przez pracownika serwisu. eCi1AUn. Matura z biologii ju偶 si臋 zako艅czy艂a. Publikujemy arkusze z poziomu podstawowego i rozszerzonego i przyk艂adowe 2012, biologia, poziom podstawowy - arkuszMatura 2012, biologia, poziom rozszerzony - arkuszPRZYK艁ADOWE ODPOWIEDZI - POZIOM PODSTAWOWY__ZADANIE 1Nab艂onek migawkowy, nab艂onek rz臋skowy lub nab艂onek orz臋siony to r贸偶ne okre艣lenia tego samego rodzaju nab艂onka, kt贸rego kom贸rki wyposa偶one s膮 w rz臋ski u艂atwiaj膮ce transport substancji po powierzchni nab艂onka. Podaj nazwy uk艂ad贸w w organizmie cz艂owieka, w kt贸rych wyst臋puje nab艂onek migawkowy, oraz podaj rol臋 tego rodzaju nab艂onka w ka偶dym z ODPOWIED殴:1. 偶e艅ski uk艂ad rozrodczy - u艂atwia kom贸rce jajowej przemieszczenie si臋 z jajnika do macicy (przesuwanie gamet)2. uk艂ad oddechowy - w jamie nosowej wy艂apuje z wdychanego powietrza drobne zanieczyszczeniaZADANIE 2Sk贸ra cz艂owieka sk艂ada si臋 z wielowarstwowego nask贸rka i sk贸ry w艂a艣ciwej. W najg艂臋biej po艂o偶onej 偶ywej warstwie nask贸rka - warstwie podstawnej - nieustannie powstaj膮 nowe kom贸rki, kt贸re podczas stopniowego przemieszczania si臋 ku powierzchni sk贸ry ulegaj膮 keratynizacji (rogowaceniu). Tworz膮 one na powierzchni sk贸ry z艂uszczaj膮c膮 si臋 warstw臋 martwych kom贸rek Na podstawie powy偶szego tekstu podaj cech臋 偶ywych kom贸rek warstwy podstawnej nask贸rka, kt贸ra zapewnia jego odtwarzanie ODPOWIED殴:Posiada zdolno艣膰 podzia艂u, oznacza to, 偶e dzi臋ki niej w miejscu starych, powstaj膮 nowe kom贸rki. Zdolno艣膰 do cz臋stych podzia艂贸w Podaj znaczenie warstwy zrogowacia艂ych kom贸rek nask贸rka dla funkcji ochronnej sk贸ry w organizmie ODPOWIED殴:Warstwa zrogowacia艂ych kom贸rek nask贸rka ma ma艂膮 przepuszczalno艣膰, to pozwala chroni膰 g艂臋bsze warstwy sk贸ry mi臋dzy innymi przed wysychaniem, infekcjami czy bakteriami. Ochrona przed urazami. ZADANIE 3Spo艣r贸d poni偶szych zda艅, dotycz膮cych budowy uk艂adu ruchu cz艂owieka, zaznacz dwa zdania Ko艣ci po艂膮czone s膮 ze sob膮 w spos贸b ruchomy za pomoc膮 staw贸w lub w spos贸b 艣cis艂y,np. za pomoc膮 艢ci臋gna s膮 zbudowane z tkanki 艂膮cznej w艂贸knistej i umo偶liwiaj膮 przymocowanie mi臋艣nido Powierzchnie stawowe nasadowych cz臋艣ci ko艣ci d艂ugich s膮 zbudowane z tkanki kostnej. ZDANIE NIEPRAWDZIWED. Mi臋艣nie szkieletowe zbudowane s膮 z w艂贸kien mi臋艣niowych, a te sk艂adaj膮 si臋 z Cz臋艣ci膮 biern膮 uk艂adu ruchu s膮 mi臋艣nie szkieletowe, a cz臋艣ci膮 czynn膮 s膮 ko艣ci. ZDANIE NIEPRAWDZIWEZADANIE 4Jedn膮 ze swoistych cech cz艂owieka jest szeroka i kr贸tka miednica, kt贸ra stanowi przystosowanie uk艂adu ruchu do poruszania si臋 na dw贸ch ko艅czynach w postawie wyprostowanej. Podaj inn膮 ni偶 wymieniona w tek艣cie, swoist膮 cech臋 budowy szkieletu cz艂owieka, kt贸ra odr贸偶nia go od innych naczelnych, i zwi膮zana jest bezpo艣rednio z dwuno偶nym ODPOWIED殴:WERSJA 1: budowa stopy czyli masywne ko艣ci stepu, paluch r贸wnoleg艂y do pozosta艂ych palc贸w stopy i drobne paliczkiWERSJA 2: kifoza i lordoza czyli naturalne krzywizny kr臋gos艂upaWERSJA 3: esowato wygi臋ty kr臋gos艂upZADANIE 5Na rysunku przedstawiono przep艂yw krwi przez jeden z rodzaj贸w naczy艅 krwiono艣nych w mi臋艣niu szkieletowym ko艅czyny dolnej. Strza艂ka g贸rna wskazuje kierunek przemieszczania si臋 krwi, a strza艂ki w mi臋艣niu - kierunek jego ucisku na naczynie Uzupe艂nij poni偶sze zdanie, wpisuj膮c nazw臋 rodzaju naczynia krwiono艣nego przedstawionego na rysunku oraz cech臋, kt贸ra umo偶liwia jego ODPOWIED殴:Jest to 呕Y艁A, poniewa偶 MA ZASTAWKIb) Wyja艣nij, w jaki spos贸b mi臋艣nie szkieletowe ko艅czyny dolnej wp艂ywaj膮 na przep艂yw krwi w przedstawionym naczyniu ODPOWIED殴:WERSJA 1:Mi臋艣nie szkieletowe ko艅czyny dolnej otaczaj膮 naczynie krwiono艣ne. Kurcz膮c si臋 zwi臋kszaj膮 w jego wn臋trzu ci艣nienie, a to sprawia, 偶e krew przep艂ywa 2: Skurcze mi臋艣ni szkieletowych uciskaj膮c 艣ciany 偶y艂, usprawniaj膮 przep艂yw krwi w odcinkach mi臋dzy 6Osocze krwi jest p艂ynem, kt贸ry transportuje elementy morfotyczne krwi (krwinki) oraz niezb臋dne sk艂adniki od偶ywcze, a tak偶e bia艂ka i produkty przemiany materii. a) Zaznacz zestaw, kt贸ry prawid艂owo ilustruje udzia艂 procentowy osocza i element贸w morfotycznych we krwi zdrowego ok. 55% i 45% b) Spo艣r贸d ni偶ej wymienionych bia艂ek wybierz dwa, kt贸re s膮 typowymi sk艂adnikami osocza krwi cz艂owieka, oraz okre艣l rol臋 ka偶dego z nich: fibrynogen, keratyna, albuminy, histony, immunoglobulinyPRZYK艁ADOWA ODPOWIED殴: - albuminy - wp艂ywaj膮 na utrzymanie prawid艂owego ci艣nienia onkotycznego, pe艂ni膮 rol臋 transportuj膮c膮 i buforuj膮c膮 pH LUB decyduj膮 o ci艣nieniu onkotycznym osocza, kt贸re reguluje proces oddawania i odbierania wody w tkankach - fibrynogen - bia艂ko to zapobiega utracie krwi i infekcjom w wypadku przerwania ci膮g艂o艣ci naczy艅 krwiono艣nych, bowiem przechodz膮c w form臋 nierozpuszczaln膮 u艂atwia tworzenie si臋 skrzep贸w LUB przekszta艂cany w fibryn臋, jest niezb臋dny w procesie krzepni臋cia krwi - immunoglobuliny - bia艂ka te uczestnicz膮c w reakcjach immunologicznych przy艂膮czaj膮 si臋 do antygenu, dzi臋ki temu umo偶liwiaj膮 jego rozpoznanie, wi膮偶膮 t艂uszcze i glukoz臋ZADANIE 7T臋tno (puls) odpowiada cz臋stotliwo艣ci skurcz贸w serca. Obserwacja t臋tna jest wa偶na w ocenie funkcjonowania uk艂adu Podaj, w kt贸rym miejscu cia艂a, i w jaki spos贸b mo偶na dokona膰 pomiaru w艂asnego ODPOWIED殴:WERSJA 1:Miejsce pomiaru - t臋tnica promieniowa na nadgarstkuSpos贸b pomiaru - opuszki palc贸w na nadgarstku trzeba u艂o偶y膰 w miejscu, w kt贸rym wyczuwalne jest t臋tno i mierzy膰 jego uderzenia przez 30 sekundb) Zaplanuj spos贸b przeprowadzenia obserwacji, kt贸ra pozwoli wykaza膰, 偶e wysi艂ek fizyczny ma wp艂yw na cz臋stotliwo艣膰 skurcz贸w ODPOWIED殴:By pomiary by艂y wiarygodne powinni艣my przeprowadzi膰 je kilka razy, zar贸wno przed jak i po wysi艂ku. WERSJA 2:Miejsce pomiaru - t臋tnica szyjnaSpos贸b pomiaru - delikatny ucisk t臋tnicy szyjnej palcem serdecznym i wskazuj膮cym w przeci膮gu 15 sekund. Uzyskany wynik mno偶ymy razy Zaplanuj spos贸b przeprowadzenia obserwacji, kt贸ra pozwoli wykaza膰, 偶e wysi艂ek fizyczny ma wp艂yw na cz臋stotliwo艣膰 skurcz贸w ODPOWIED殴:pomiar t臋tna przed wysi艂kiem fizycznym, wykonanie np. 30 przysiad贸w i ponowne zmierzenie 8Oce艅 prawdziwo艣膰 poni偶szych informacji dotycz膮cych leukocyt贸w. Wpisz obok ka偶dego zdania liter臋 P, je艣li zdanie jest prawdziwe, lub liter臋 F, je艣li zdanie jest ODPOWIED殴:1. Leukocyty s膮 wyspecjalizowane w obronie organizmu przed drobnoustrojami, dlatego wszystkie s膮 tak samo zbudowane. FA艁SZ2. Tylko makrofagi maj膮 zdolno艣膰 do fagocytozy bakterii oraz do przemieszczania si臋 mi臋dzy kom贸rkami cia艂a. PRAWDA3. Limfocyty B odpowiedzialne s膮 za odporno艣膰 humoraln膮 warunkowan膮 przez przeciwcia艂a. PRAWDAZADANIE 9Z powietrza wci膮gni臋tego do wn臋trza p臋cherzyk贸w p艂ucnych tlen przechodzi do naczy艅 w艂osowatych. Jest on dalej transportowany przez krew i za po艣rednictwem p艂ynu tkankowego dociera do kom贸rek. Z kom贸rek cia艂a pobierany jest dwutlenek w臋gla, kt贸ry wraz z krwi膮 transportowany jest do p艂uc. Tam z naczy艅 w艂osowatych przechodzi do wn臋trza p臋cherzyk贸w p艂ucnych, sk膮d usuwany jest na z powy偶szego opisu, uzupe艂nij schemat przemieszczania si臋 gaz贸w oddechowych mi臋dzy p臋cherzykami p艂ucnymi a kom贸rkami organizmu. Oznacz kierunki (dorysuj groty wszystkim strza艂kom) oraz wpisz nad strza艂kami odpowiednienazwy gaz贸w. ZOBACZ RYSUNEKZADANIE 10 P艂uca cz艂owieka s膮 parzystymi, p臋cherzykowatymi narz膮dami o p艂atowej budowie. Podaj znaczenie p臋cherzykowej budowy p艂uc dla efektywno艣ci wymiany ODPOWIED殴: zwi臋ksza powierzchni臋 wymiany gazowejZADANIE 11Zbadano cz臋sto艣膰 wyst臋powania grup krwi w ca艂ej populacji ludzkiej na wyspie licz膮cej 1000 mieszka艅c贸w. Stwierdzono wyst臋powanie grup krwi: A - 359 os贸b, B - 351 os贸b oraz AB - 290 os贸b. U nikogo natomiast nie stwierdzono grupy krwi podstawie powy偶szych informacji uzupe艂nij tabel臋 oraz przedstaw na diagramie s艂upkowym cz臋sto艣膰 wyst臋powania badanych grup krwi w艣r贸d mieszka艅c贸w tej wyspy (z dok艂adno艣ci膮 do 1%).PRZYK艁ADOWA ODPOWIED殴:Grupy krwiA - 359 - 36 %B - 351 - 35 %AB - 290 - 29 %0 - 0 - 0%ZADANIE 12W Polsce od 1955 roku szczepienia przeciwko gru藕licy (BCG) s膮 obowi膮zkowe, a od 2006 roku szczepieniu podlegaj膮 noworodki ju偶 w pierwszej dobie 偶ycia. Na diagramie przedstawiono zapadalno艣膰 na gru藕lic臋 w kilku wojew贸dztwach w Polscew latach: 1999, 2003 i 2007, kt贸r膮 wyra偶ono liczb膮 zachorowa艅 na 100 tys. Podaj brakuj膮cy opis pionowej osi wykresu ODPOWIED殴:WERSJA 1: Liczba zachorowa艅 na 100 tysi臋cy os贸bWERSJA 2: Ilo艣膰 os贸b chorych na Na podstawie powy偶szych danych przedstaw i uzasadnij swoj膮 opini臋 dotycz膮c膮 skuteczno艣ci szczepie艅 przeciwko gru藕licy w ODPOWIED殴:WERSJA 1: Na przestrzeni lat mo偶na zauwa偶y膰 malej膮ca liczb臋 zachorowa艅, co 艣wiadczy o skuteczno艣ci 2: Dane wskazuj膮 na zasadno艣膰 szczepie艅, poniewa偶 w pi臋ciu wojew贸dztwach obserwuje si臋 wyra藕ny spadek zachorowa艅, a w woj. ma艂opolskim zachorowalno艣膰 w latach 2003-2007 jest prawie na tym samym 13Poni偶ej opisano przebieg reakcji odporno艣ciowej. Po wnikni臋ciu czynnika chorobotw贸rczego do organizmu, kom贸rki pami臋ci immunologicznej rozpozna艂y antygeny na jego powierzchni. Intensywne podzia艂y tych kom贸rek doprowadzi艂y do powstania du偶ej ilo艣ci limfocyt贸w produkuj膮cych odpowiednie przeciwcia艂a. Poziom przeciwcia艂 wzr贸s艂 tak znacznie, 偶e w ci膮gu kilku dni infekcja zosta艂a powstrzymana. Napisz, czy opisana reakcja jest pierwotn膮, czy wt贸rn膮 odpowiedzi膮 ODPOWIED殴:WERSJA 1: wt贸rna odpowied藕 immunologiczna - uaktywni艂y si臋 kom贸rki pami臋ci, kt贸re powsta艂y przy poprzedniej infekcjiWERSJA 2: odpowied藕 wt贸rna poniewa偶 kom贸rki pami臋ci immunologicznej powstaj膮 przy pierwotnej 14Substancje, z kt贸rych organizm cz艂owieka mo偶e wytwarza膰 witaminy, nazywane s膮 nazw臋 witaminy, dla kt贸rej prowitamin膮 jest karoten przyjmowany wraz z pokarmem, oraz przyk艂ad jej znaczenia w organizmie cz艂owieka.[i]Nazwa witaminy PRZYK艁ADOWA ODPOWIED殴: witamina A[i]Znaczenie PRZYK艁ADOWA ODPOWIED殴: usuwa wolne rodniki, oddzia艂uje na wzrost ko艣ci, w艂os贸w, obni偶a st臋偶enie cholesterolu we krwi, dobrze wp艂ywa na wzrok, g艂贸wnie na siatk贸wk臋 okaZADANIE 15Na rysunku przedstawiono fragment uk艂adu pokarmowego cz艂owieka.[i]a) Podaj nazw臋 enzymu wydzielanego w narz膮dzie oznaczonym liter膮 X i nazw臋 sk艂adnika pokarmowego, kt贸ry jest przez niego pepsyna Sk艂adnik pokarmowy bia艂kab) Podaj nazw臋 narz膮du oznaczonego na rysunku liter膮 Y i okre艣l funkcj臋, jak膮 pe艂ni ten narz膮d w uk艂adzie p臋cherzyk 偶贸艂ciowyfunkcja: magazynowanie 偶贸艂cic) Zaznacz prawid艂owe doko艅czenie z g艂贸wnych funkcji struktury oznaczonej na rysunku liter膮 Z jestA. detoksykacja szkodliwych produkt贸w przemiany wch艂anianie prostych zwi膮zk贸w trawienie bia艂ek, w臋glowodan贸w i wch艂anianie 16T艂uszcze podlegaj膮 trawieniu tylko w postaci nazw臋 odcinka przewodu pokarmowego, w kt贸rym odbywa si臋 emulgowanie t艂uszcz贸w, i wyja艣nij, dzi臋ki czemu zachodzi ten odcinka: dwunastnicaWyja艣nienie: dzi臋ki solom 偶贸艂ciowym produkowanym przez w膮trob臋ZADANIE 17Siatk贸wka oka zbudowana jest z kom贸rek receptorowych - czopk贸w i pr臋cik贸w. S膮 one rozmieszczone w siatk贸wce nier贸wnomiernie i maj膮 r贸偶ne w艂a艣ciwo艣ci. Zaznacz dwie informacje charakteryzuj膮ce wy艂膮cznie Najliczniej wyst臋puj膮 w 艣rodkowej cz臋艣ci siatk贸wki - w do艂ku 艣rodkowym (plamce 偶贸艂tej).B. Odpowiadaj膮 za postrzeganie kszta艂t贸w i ruchu obserwowanych Umo偶liwiaj膮 widzenie zar贸wno w jasnym, jak i w przy膰mionym Odpowiadaj膮 za widzenie szczeg贸艂贸w obrazu i widzenie 18Na schemacie przedstawiono przyk艂ad 艂uku Na podstawie analizy powy偶szego przyk艂adu podaj nazwy dw贸ch neuron贸w, przez kt贸re przekazywany jest impuls nerwowy w miejscu oznaczonym na schemacie liter膮 A 1. neuron czuciowy2. neuron po艣rednicz膮cyb) Podaj liter臋, kt贸r膮 na schemacie oznaczono efektor: DZADANIE 19Na rysunkach przedstawiono dwa narz膮dy, kt贸re bior膮 udzia艂 w wydalaniu z organizmu cz艂owieka zb臋dnych lub szkodliwych produkt贸w przemiany poni偶sz膮 tabel臋, wpisuj膮c nazwy obu narz膮d贸w oraz nazwy odpowiednich zwi膮zk贸w chemicznych, kt贸re przez te narz膮dy s膮 ODPOWIED殴: A - nerka - mocznikB - p艂uca - CO2wsp贸lne dla obu -wodaZADANIE 20艁o偶ysko zapewnia sta艂膮 艂膮czno艣膰 mi臋dzy matk膮 a rozwijaj膮cym si臋 zarodkiem. Jest narz膮dem, kt贸ry pe艂ni wiele funkcji, np. wydziela relaksyn臋, stanowi barier臋 dla drobnoustroj贸w. Przedstaw funkcj臋 艂o偶yska, inn膮 ni偶 funkcje wymienione w ODPOWIED殴: Wymiana gazowa tlenu i CO2 mi臋dzy matk膮 a 21Podejmowanie przez cz艂owieka systematycznych wysi艂k贸w fizycznych, wyczynowo czy te偶 rekreacyjnie, prowadzi do wielu zmian adaptacyjnych w jego organizmie. Poni偶ej wymieniono dwie zmiany zachodz膮ce w organizmie cz艂owieka pod wp艂ywem wysi艂ku jedn膮 zmian臋 adaptacyjn膮 (A lub B) i okre艣l jej rol臋 w profilaktyce chor贸b uk艂adu kr膮偶enia W czasie wykonywania umiarkowanego wysi艂ku fizycznego, warto艣ci ci艣nienia skurczowego i rozkurczowego u os贸b wytrenowanych s膮 istotnie ni偶sze od warto艣ci stwierdzonych u os贸b, kt贸re nie Systematyczny trening fizyczny powoduje wzrost st臋偶enia cholesterolu zawartego we frakcji HDL osocza, z jednoczesnym obni偶eniem cholesterolu zawartego we frakcji LDL osocza, oraz obni偶enie st臋偶enia ODPOWIED殴: Zmiana adaptacyjna: Awyja艣nienie: aktywno艣膰 fizyczna przeciwdzia艂a powstaniu choroby 22Okre艣l genetyczne pod艂o偶e ka偶dej z wymienionych chor贸b, wstawiaj膮c liter臋 X we w艂a艣ciwej kom贸rce ODPOWIED殴: Zesp贸艂 Turnera i Downa - aberracja - sprz臋偶enie z p艂ci膮Fenyloketonuria - autosomia recesywnaZADANIE 23Na schemacie przedstawiono przep艂yw informacji genetycznej od DNA do Podaj nazwy proces贸w oznaczonych na schemacie literami X i Y, wybieraj膮c je spo艣r贸d wymienionych: translacja, transkrypcja, transdukcjaPRZYK艁ADOWA ODPOWIED殴: X- transkrypcja Y - translacjab) Podaj nazwy trzech rodzaj贸w RNA wytwarzanych w procesie X. Podkre艣l ten rodzaj kwasu, kt贸ry zawiera informacj臋 o sk艂adzie aminokwas贸w syntetyzowanego ODPOWIED殴: : pre-m RNA, tRNA, mRNAZADANIE 24W roku 2003 opublikowano dokument stwierdzaj膮cy zako艅czenie sekwencjonowania 99% genomu cz艂owieka z trafno艣ci膮 do 99,99%. Podaj, czy w celu poznania genomu cz艂owieka zbadano sekwencj臋 nukleotyd贸w w DNA, czy w RNA. Odpowied藕 ODPOWIED殴: W DNA, poniewa偶 ten kwas jest no艣nikiem informacji 25Galaktozemia - choroba genetyczna cz艂owieka, jest wywo艂ywana przez zmutowany recesywny allel (a) genu niesprz臋偶onego z p艂ci膮 i dziedziczy si臋 wed艂ug praw Mendla. Choroba ta wyst臋puje tylko u os贸b homozygotycznych pod wzgl臋dem tego prawdopodobie艅stwo wyst膮pienia tej choroby u dziecka zdrowych, heterozygotycznych rodzic贸w. Zapisz poni偶ej odpowiedni膮 krzy偶贸wk臋 i podkre艣l genotyp chorego ODPOWIED殴:Genotypy rodzic贸w P - Aa (K) Aa (M)gamety - A,a A,agenotypy dzieci F1 - AA, Aa, Aa, aaPrawdopodobie艅stwo - 25%ZADANIE 26Matka ma grup臋 krwi AB. Wybierz grup臋 krwi, kt贸rej na pewno nie mo偶e mie膰 jej dziecko, niezale偶nie od tego,jak膮 grup臋 krwi b臋dzie mia艂 jego ojciec. Podkre艣l wybran膮 krwi 0, grupa krwi A, grupa krwi B, grupa krwi ABZADANIE 27DDD to 艣rodek chemiczny stosowany do zwalczania larw niekt贸rych gatunk贸w komar贸w. Na poni偶szym schemacie przedstawiono zmiany st臋偶enia DDD w organizmach tworz膮cych fragment sieci pokarmowej jeziora, w kt贸rym 艣rodek ten by艂 Okre艣l zale偶no艣膰 mi臋dzy st臋偶eniem DDD w organizmach a ich miejscem we fragmencie sieci pokarmowej przedstawionej na ODPOWIED殴: St臋偶enie DDD jest najni偶sze w organizmach wchodz膮cych w sk艂ad planktonu, a najwy偶sze u ptak贸w rybo偶ernych czyli poziom DDD wzrasta na zasadzie kumulacji od producent贸w do konsument贸w III Wyja艣nij, dlaczego w przedstawionym fragmencie sieci pokarmowej st臋偶enie DDD w organizmie ryby drapie偶nej jest por贸wnywalne ze st臋偶eniem DDD w organizmie ptaka ODPOWIED殴: bo ryba drapie偶na i ptak rybo偶erny od偶ywiaj膮 si臋 rybami planktono偶ernymic) Spo艣r贸d podanych okre艣le艅 wybierz i podkre艣l dwa, kt贸re mog膮 poprawnie charakteryzowa膰 zale偶no艣膰 mi臋dzygatunkow膮 mi臋dzy ryb膮 drapie偶n膮 i ptakiem rybo偶ernym w przedstawionym fragmencie sieci nieantagonistyczna, drapie偶nictwo, konkurencja, paso偶ytnictwoZADANIE 28Kowalik to ptak z rz臋du wr贸blowych, kt贸ry 偶ywi si臋 przede wszystkim larwami i poczwarkami owad贸w, wydobywanymi z p臋kni臋膰 kory drzew. W okresie zimowym g艂贸wnym jego pokarmem s膮 nasiona ro艣lin. Krogulec nale偶y do ptak贸w drapie偶nych i poluje na kowaliki. Oba ptaki wyst臋puj膮 w ca艂ej Europie w lasach, parkach i sadach. a) Na podstawie powy偶szego tekstu podaj wszystkie poziomy troficzne, kt贸re mo偶e zajmowa膰 kowalik w 艂a艅cuchach ODPOWIED殴: konsument I i II rz臋duKOMENTARZ NAUCZYCIELA: kowalik mo偶e by膰 konsumentem zar贸wno I jak i II rz臋dub) Korzystaj膮c z powy偶szych informacji, zapisz prawdopodobny 艂a艅cuch pokarmowy z udzia艂em kowalika i ODPOWIED殴: nasiona larwa -> larwa po 1 linieniu -> larwa po 2 linieniu -> poczwarka -> imago ZADANIE 22Na proces fotosyntezy sk艂adaj膮 si臋 reakcje zale偶ne i reakcje niezale偶ne od 艣wiat艂a. Spo艣r贸d poni偶szych zda艅 zaznacz dwa, kt贸re zawieraj膮 prawdziwe informacje dotycz膮ce przebiegu i lokalizacji reakcji Wykorzystanie energii 艣wietlnej w procesie fotosyntezy umo偶liwiaj膮 cz膮steczki chlorofilu zgrupowane w tzw. fotouk艂adach, w stromie Produkcja ATP i NADPH jest rezultatem inicjowanej przez 艣wiat艂o w臋dr贸wki elektron贸w przez 艂a艅cuch przeno艣nik贸w oraz fotolizy W czasie reakcji fosforylacji cyklicznej, odbywaj膮cej si臋 w tylakoidach chloroplast贸w, zachodzi synteza ATP po艂膮czona z powstawaniem Wytworzone NADPH jest wykorzystywane w cyklu Calvina do syntezy cukru (aldehydu 3-fosfoglicerynowego), jako czynnik utleniaj膮cy i jako 藕r贸d艂o W cyklu Calvina przekszta艂canie dwutlenku w臋gla w cukier (aldehyd 3-fosfoglicerynowy) rozpoczyna si臋 przy艂膮czeniem cz膮steczki dwutlenku w臋gla do cz膮steczki pi臋ciow臋glowego zwi膮zku 23Wykonano do艣wiadczenie, kt贸rego celem by艂o zbadanie roli procesu transpiracji w transporcie wody u ro艣lin. W s艂oju z wod膮 umieszczono kilka li艣ci selera naciowego. Na powierzchni臋 wody naniesiono cienk膮 warstw臋 oleju i zaznaczono poziom wody. S艂贸j umieszczono w ciep艂ym pomieszczeniu. Po trzech godzinach zaobserwowano, 偶e poziom wody w s艂oju obni偶y艂 si臋, co zilustrowano na poni偶szym Sformu艂uj hipotez臋 badawcz膮 potwierdzon膮 wynikiem ODPOWIED殴: Czy transpiracja ma wp艂yw na pobieranie i transport wody u ro艣lin?b) Wyja艣nij znaczenie warstwy oleju na powierzchni wody w tym ODPOWIED殴: Zapobiega to parowaniu wody bezpo艣rednio ze s艂oika (daje to wiarygodno艣膰 do艣wiadczenia)ZADANIE 24W tabeli zamieszczono dane dotycz膮ce pr臋dko艣ci przewodzenia wody w drewnie u wybranych grup czym uwarunkowana jest r贸偶nica w pr臋dko艣ci przewodzenia wody u ro艣lin iglastych i dwuli艣ciennych. W odpowiedzi uwzgl臋dnij r贸偶nice w budowie ich ODPOWIED殴: Iglaste nale偶膮 do nagonasiennych, kt贸rych drewno zbudowane jest z cewek, co warunkuje mniejsz膮 pr臋dko艣膰 przewodzenia wody. Dwuli艣cienne nale偶膮 do okrytonasiennych, kt贸rych drewno zbudowane jest z naczy艅, co warunkuje wi臋ksz膮 pr臋dko艣膰 przewodzenia wody z uwagi na obecno艣膰 cz艂on贸w naczy艅 i brak 艣cian poprzecznych ZADANIE 25Na podstawie powy偶szych danych narysuj diagram s艂upkowy, ilustruj膮cy wp艂yw stosowanego nawo偶enia na wysoko艣膰 plon贸w burak贸w cukrowych. Zastosuj jeden uk艂ad wsp贸艂rz臋dnych i poni偶sz膮 120 kg/ha azotu, 180 kg/ha azotuZADANIE 26Azot jest pierwiastkiem niezb臋dnym do wytwarzania chlorofilu u ro艣lin. Wyka偶 zale偶no艣膰 mi臋dzy niedoborem azotu a nisk膮 zawarto艣ci膮 sacharozy w korzeniach burak贸w ODPOWIED殴: Brak chlorofilu to zatrzymanie fazy jasnej fotosyntezy, a wi臋c brak si艂y asymilacyjnej niezb臋dnej w fazie ciemnej do powstania PGAL- substratu do syntezy glukozy, kt贸ra jest prekursorem sacharozy. ZADANIE 27Przeprowadzono do艣wiadczenie, kt贸rego celem mia艂o by膰 sprawdzenie, czy podczas kie艂kowania zachodz膮 w nasionach procesy metaboliczne. Termos nape艂niono kie艂kuj膮cymi nasionami (ziarnami) pszenicy i szczelnie zamkni臋to korkiem. W korku umieszczono termometr w spos贸b umo偶liwiaj膮cy odczyt temperatury. Pomiary temperatury rejestrowano co 3 godziny w ci膮gu 24 godzin trwania do艣wiadczenia. Stwierdzono stopniowy wzrost temperatury w pr贸bie Podaj, jak powinna wygl膮da膰 pr贸ba kontrolna do tego ODPOWIED殴: Suche nasiona szczelnie zamkni臋te korkiem i umieszczone w termosie z termometrem b) Zaznacz b艂臋dn膮 interpretacj臋 wynik贸w powy偶szego W czasie kie艂kowania nasion wzrasta ilo艣膰 wydzielanego W czasie kie艂kowania nasion wzrasta intensywno艣膰 reakcji W czasie kie艂kowania nasion wzrasta intensywno艣膰 przemian 28Na schemacie przedstawiono proces translacji. Na podstawie analizy schematu i w艂asnej wiedzy wykonaj poni偶sze Oce艅 prawdziwo艣膰 zda艅 dotycz膮cych procesu translacji. Wpisz w odpowiednich miejscach tabeli liter臋 P, je艣li zdanie jest prawdziwe, lub liter臋 F, je艣li zdanie jest Ka偶dy tRNA posiada wolny koniec, do kt贸rego przy艂膮czany jest aminokwas. PRAWDA2. Kolejno艣膰 kodon贸w na mRNA decyduje o kolejno艣ci aminokwas贸ww wytwarzanym bia艂ku. PRAWDA3. Proces translacji zachodzi w j膮drze kom贸rkowym. FA艁SZb) Podaj zestawienie nukleotyd贸w w antykodonie tRNA przenosz膮cym tyrozyn臋 (Tyr).PRZYK艁ADOWA ODPOWIED殴:AUGc) Podaj znaczenie obecno艣ci por贸w w otoczce j膮drowej dla procesu ODPOWIED殴:- umo偶liwia przej艣cie mRNA i tRNA, kt贸re powsta艂y w procesie transkrypcji, do cytoplazmy- umo偶liwia przej艣cie podjednostek rybosom贸w, kt贸re powsta艂y na terenie j膮derka ZADANIE 29Wi臋kszo艣膰 gen贸w eukariotycznych jest podzielona na eksony i czy mutacja w obr臋bie intronu okre艣lonego genu, kt贸ra nie wp艂ywa na spos贸b jego wycinania, mo偶e prowadzi膰 do zmiany w艂a艣ciwo艣ci bia艂ka kodowanego przez ten gen. Odpowied藕 ODPOWIED殴: Nie dojdzie do zmiany w艂a艣ciwo艣ci bia艂ka kodowanego przez ten gen gdy偶 intron ten wraz z innymi ulega wyci臋ciu w obr贸bce 30Stwierdzono, 偶e pewien organizm jest heterozygot膮 Aa wzgl臋dem jednej z cech, a drug膮 cech臋 warunkowan膮 przez allel B posiada w formie dominuj膮cej. Nie wiadomo jednak, czy pod wzgl臋dem tej cechy jest homozygot膮, czy heterozygot膮. Obie cechy dziedzicz膮 si臋 jednogenowo i Zapisz wszystkie mo偶liwe genotypy opisanego ODPOWIED殴: AaBB lub AaBbb) Zaznacz takie zestawienie genotyp贸w obojga rodzic贸w, kt贸rych ca艂e potomstwo b臋dzie mia艂o cechy organizmu opisanego w tek艣cie. Uzasadnij odpowied藕, rozwi膮zuj膮c odpowiedni膮 krzy偶贸wk臋 ODPOWIED殴: D. aaBb, AABBP: aaBb x AABB, g: aB, ab, ABx2 Genotypy rodzic贸wA. aaBb, aaBbB. aaBb, AaBBC. aabb, AAbbD. aaBb, AABBKrzy偶贸wkaZADANIE 31Poni偶ej przedstawiono fragment rodowodu, obrazuj膮cy pojawianie si臋 u ludzi pewnej choroby, determinowanej przez allel recesywny. Na podstawie analizy schematu okre艣l, czy allel warunkuj膮cy t臋 chorob臋 jest sprz臋偶ony z p艂ci膮. Odpowied藕 ODPOWIED殴: Nie jest sprz臋偶ony z Skoro u rodzic贸w A matka jest chora - synowie powinni r贸wnie偶 by膰 chorzy, bo tylko matka przekazuje synom chromosom X. Je艣li oni s膮 zdrowi to allel warunkuj膮cy t膮 chorob臋 nie m贸g艂 by膰 sprz臋偶ony z Przedstaw zalet臋 kojarzenia krewniaczego w hodowli ODPOWIED殴: 艂atwe uzyskanie osobnik贸w homozygotycznych o po偶膮danych cechach fenotypowych dla hodowc贸w b) Uzasadnij, 偶e w warunkach naturalnych krzy偶owanie si臋 osobnik贸w blisko spokrewnionych jest zjawiskiem niekorzystnym w艣r贸d ODPOWIED殴: zmniejszenie r贸偶norodno艣ci puli genowej populacji, co przy zmieniaj膮cych si臋 warunkach 艣rodowiska mo偶e spowodowa膰 ich niedostosowanie i wygini臋cie ZADANIE 32Myszy o genotypie ByB maj膮 sier艣膰 偶贸艂t膮, a myszy o genotypie BB - sier艣膰 czarn膮. Allel By wp艂ywa jednocze艣nie na prze偶ywalno艣膰 zarodk贸w i w uk艂adzie homozygotycznym ByBy jest letalny (myszy o tym genotypie gin膮 przed urodzeniem). Uznaje si臋, 偶e zale偶nie od cechy fenotypowej, na kt贸r膮 wp艂ywa, allel By mo偶e wykazywa膰 w艂a艣ciwo艣ci dominuj膮celub recesywne w stosunku do allelu Podaj stosunek liczbowy 偶ywych myszy 偶贸艂tych i czarnych w potomstwie krzy偶贸wki myszy ODPOWIED殴: myszy 偶贸艂te : myszy czarne - 2: 1b) Okre艣l, ze wzgl臋du na kt贸r膮 cech臋 allel By jest recesywny. Odpowied藕 ODPOWIED殴: recesywny ze wzgl臋du na cech臋 letalno艣ci, gdy偶 te dwa allele powoduj膮 艣mier膰 zarodka ZADANIE 33Na wykresie przedstawiono uprawy GMO na 艣wiecie w latach podstawie wykresu okre艣l tendencj臋 zmian powierzchni upraw GMO na 艣wiecie i podaj prawdopodobn膮 jej ODPOWIED殴: Zwi臋ksza si臋. Ze wzgl臋d贸w ekonomicznych gdy偶 nak艂ady na uzyskiwanie tego typu odmian (odpornych na herbicydy) jest ta艅sze a uzyskane plony s膮 wy偶sze. ZADANIE 34W wielu hodowlach do cel贸w gospodarczych i laboratoryjnych stosuje si臋 krzy偶owanie zwierz膮t blisko ze sob膮 spokrewnionych, czyli tzw. ch贸w wsobny. O ile przynosi ono korzy艣ci hodowcom, o tyle w warunkach naturalnych jest to zjawisko niekorzystne dla Przedstaw zalet臋 kojarzenia krewniaczego w hodowli ODPOWIED殴: 艂atwe uzyskanie osobnik贸w homozygotycznych o po偶膮danych cechach fenotypowych dla hodowc贸w b) Uzasadnij, 偶e w warunkach naturalnych krzy偶owanie si臋 osobnik贸w blisko spokrewnionych jest zjawiskiem niekorzystnym w艣r贸d ODPOWIED殴: zmniejszenie r贸偶norodno艣ci puli genowej populacji, co przy zmieniaj膮cych si臋 warunkach 艣rodowiska mo偶e spowodowa膰 ich niedostosowanie i wygini臋cie ZADANIE 35Przeprowadzono do艣wiadczenie dotycz膮ce wzajemnych stosunk贸w mi臋dzy populacjami dw贸ch gatunk贸w orz臋sk贸w (gatunek 1 i gatunek 2). Orz臋ski z gatunku 2 polowa艂y na przedstawicieli gatunku 1. Zastosowano dwa warianty do艣wiadczenia (hodowla Ai hodowla B), w kt贸rych obserwowano zmiany liczebno艣ci populacji obu gatunk贸w w zale偶no艣ci od tego, czy ofiary znajdowa艂y schronienie, czy te偶 nie. Na rysunkach przedstawiono wyniki obu wariant贸w opisanego zmiany liczebno艣ci populacji drapie偶nych orz臋sk贸w tylko w tym do艣wiadczeniu, w kt贸rym ofiary nie znalaz艂y schronienia. Uwzgl臋dnij przyczyny i skutki tych ODPOWIED殴: Maksymalna liczebno艣膰 gatunku 1 - ofiary - pozwala na znaczn膮 skuteczno艣膰 atak贸w drapie偶nika, kt贸ra doprowadzi艂a do spadku liczebno艣ci gatunku 1 a wzrostu liczebno艣ci gatunku 2 - drapie偶nika. Dalszy spadek liczebno艣ci gatunku 1 spowodowa艂 spadek liczebno艣ci gatunku 2 gdy偶 zabrak艂o w 艣rodowisku pokarmu czyli osobnik贸w z gatunku 1. ZADANIE 36Dzi臋cio艂 du偶y wyst臋puje w lasach i parkach, w ca艂ej Europie. 呕eruje, wydobywaj膮c owady, ich larwy i poczwarki spod kory starych drzew. W okresie zimowym od偶ywia si臋 te偶 nasionami, np. sosny. Podaj dwa poziomy troficzne w 艂a艅cuchu pokarmowym, do kt贸rych mo偶na zaliczy膰 dzi臋cio艂a ODPOWIED殴:1. konsument I rz臋du - ro艣lino偶erca2. konsument II rz臋du - drapie偶ca [b]ZADANIE 37/b]W naturze dwa gatunki pa艂ki - w膮skolistna i szerokolistna - r贸偶ni膮 si臋 miejscem wyst臋powania w zbiornikach wodnych. Pa艂ka w膮skolistna ro艣nie zawsze w g艂臋bszej wodzie ni偶 pa艂ka szerokolistna. Przeprowadzono eksperyment, kt贸ry wykaza艂, 偶e pa艂ka szerokolistna posadzona osobno nie ro艣nie w wodzie g艂臋bokiej. Natomiast pa艂ka w膮skolistna posadzona osobno ro艣nie dobrze zar贸wno w wodzie p艂ytkiej, jak i podstawie powy偶szych informacji sformu艂uj wniosek dotycz膮cy wp艂ywu konkurencji mi臋dzygatunkowej na nisz臋 ekologiczn膮 pa艂ki w膮skolistnejPRZYK艁ADOWA ODPOWIED殴: Konkurencja mi臋dzygatunkowa spowodowa艂a zaw臋偶enie niszy ekologicznej pa艂ki w膮skolistnej gdy偶 zajmuje ona tylko t膮 nisz臋 ekologiczn膮 - g艂臋bsz膮 wod臋 - kt贸rej nie zajmuje pa艂ka szerokolistna. [b]ZADANIE 38/b]W styczniu 2010 roku opublikowano wyniki bada艅 polskich paleontolog贸w, kt贸rzy odkryli skamienia艂o艣ci i odciski st贸p tetrapod贸w (uznawanych za przodk贸w kr臋gowc贸w l膮dowych), starszych o oko艂o 18 milion贸w lat od najstarszych tego typu skamienia艂o艣ci, znanych w nauce. Powszechnie uwa偶a si臋, 偶e tetrapody wyewoluowa艂y z ryb poprzez stadium przej艣ciowe w postaci elpistostegid贸w (grupa kopalnych ryb trzonop艂etwych). Przedstawiciel tych zwierz膮t posiada艂 p艂etwy piersiowe, kt贸re zgina艂y si臋 w po艂owie, umo偶liwiaj膮c mu czo艂ganie si臋 na l膮dzie. Polskie znalezisko jest starsze od skamienia艂o艣ci elpistostegid贸w o oko艂o 10 milion贸w w 艣wietle przedstawionych informacji mo偶na uzna膰 elpistostegidy za przodk贸w tetrapod贸w? Swoj膮 opini臋 uzasadnij jednym ODPOWIED殴: Nie, poniewa偶 skamienia艂o艣ci tetrapod贸w s膮 znacznie starsze (o 10 mln lat) ni偶 skamienia艂o艣ci elpistostegid贸w i dlatego elpiststegidy nie mog艂y by膰 przodkami tetrapod贸w.

podkre艣l w poni偶szym tek艣cie prawid艂owe informacje